دکتر مهدی کریمی تفرشی
روزنامه آسیا-در انقلاب فرانسه، پول دیگر تنها وسیله خرید نبود؛ تبدیل شد به نمادی از آشفتگی اقتصادی، بیاعتمادی مردم و فشارهای اجتماعی که زندگی روزمره را مختل کرد. تجربه آسینیـا نشان داد حتی ابزارهایی با پشتوانه واقعی، بدون مدیریت درست میتوانند به بحرانی گسترده و طولانیمدت تبدیل شوند.
در میان هیاهوی آزادیخواهان، تجمعات خشمگین مردم و نارضایتیهای روزافزون پاریس، اوراق آسینیـا داستانی از سقوط اعتماد و آشفتگی اقتصادی را روایت میکند. این اوراق که روزی با پشتوانه اموال کلیسا و زمینهای ملی منتشر شده بودند، به تدریج ارزش خود را از دست دادند و تبدیل به پولی شدند که اعتماد عمومی به آن به شدت کاهش یافت. بحران اقتصادی نه تنها رفاه مردم را تحت فشار قرار داد، بلکه نابرابری اجتماعی را برجسته کرد و حس بیعدالتی در جامعه تقویت شد. تجربه آسینیـا تصویری زنده از تلاقی سیاست، اقتصاد و زندگی روزمره مردم ارائه میدهد و نشان میدهد چگونه تصمیمات مالی و سیاسی در شرایط بیثباتی میتوانند پیامدهای گسترده و طولانیمدت بر جامعه داشته باشند.
زمینههای سیاسی و اجتماعی
انقلاب فرانسه جامعه و حکومت را وارد دورهای بیسابقه از تغییرات عمیق کرد. حکومت سلطنتی که سالها مرکز قدرت بود، سقوط کرد و مجلس انقلابی و دولت تازهتشکیلیافته قدرت را در دست گرفتند. در این دوران دولت با کسری شدید بودجه روبهرو شد و منابع مالی سنتی مانند مالیات و بدهی دیگر پاسخگوی هزینهها نبودند. فشار ناشی از جنگهای داخلی و تهدیدهای خارجی نیاز فوری دولت به منابع مالی را دوچندان کرده بود. همزمان جامعه تحت تحول گستردهای قرار داشت. طبقات مختلف اجتماعی به دنبال حقوق و منابع خود بودند و هر کمبود کالا یا افزایش قیمت نارضایتی عمومی را شدت میداد.
محیط سیاسی ناپایدار و نبود ثبات در حکومت باعث شد اعتماد مردم به توانایی دولت برای مدیریت اقتصاد کاهش یابد. هر تصمیم اقتصادی یا سیاسی دولت با شک و تردید عمومی مواجه میشد و این بیاعتمادی خود به عاملی برای بیثباتی بیشتر تبدیل شد.
انتشار آسینیـا و بیانضباطی مالی
دولت برای جبران کسری بودجه، اوراق آسینیـا را منتشر کرد. این اوراق در آغاز با پشتوانه اموال کلیسا و زمینهای ملی تضمین شده بودند و هدف آنها تأمین منابع مالی بدون چاپ پول بیرویه بود. اما فشار نیازهای فوری مالی و جنگها باعث شد حجم انتشار آنها به سرعت افزایش یابد و آسینیـا به پول کاغذی عمومی تبدیل شود.
این افزایش بیرویه، ارزش پول را کاهش داد و مردم برای جلوگیری از کاهش شدید ارزش داراییهای خود، پول را سریع خرج کردند. این رفتار حلقهای ایجاد کرد که تورم را شتاب بخشید و شرایط را از کنترل دولت خارج کرد. تلاش دولت برای کنترل قیمتها و مجازات محتکران نیز تنها به گسترش بازار سیاه و کمبود کالا منجر شد و فعالیتهای اقتصادی روزمره دچار اختلال شد.
پیامدهای اجتماعی
ابرتورم نابرابری اجتماعی را برجسته کرد. کسانی که دسترسی به منابع محدود داشتند، بهتر توانستند با گرانیها مقابله کنند؛ اما اکثریت مردم قدرت خرید خود را از دست دادند. این وضعیت نارضایتی عمومی را افزایش داد و حس بیعدالتی در جامعه تقویت شد. زندگی روزمره تحت فشار قرار گرفت. مردم ساعتها وقت صرف خرید کالاهای ضروری میکردند، قیمتها مدام افزایش مییافت و پساندازها ارزش خود را از دست دادند. بسیاری از خانوادهها مجبور به فروش اموال خود شدند. این بحران اقتصادی فشار روانی گستردهای ایجاد کرد و سطح اضطراب و ناامنی اجتماعی را بالا برد.
تأثیر بر سیاست
بیثباتی اقتصادی باعث شد دولت نتواند تصمیمات سیاسی مؤثر اتخاذ کند. فشار اجتماعی بر نهادهای قدرت افزایش یافت و رقابت برای تصاحب قدرت میان گروههای سیاسی شدت گرفت. آشفتگی اقتصادی زمینه را برای ظهور ناپلئون و تمرکز قدرت در دوره بعدی فراهم کرد. اصلاحات پولی و مدیریتی که در دوران ناپلئون صورت گرفت تا حدی ثبات را بازگرداند؛ اما تجربه آسینیـا همچنان یک یادآوری جدی از پیامدهای بیانضباطی مالی و سوءمدیریت باقی ماند.
فشارهای اجتماعی و تغییر سبک زندگی
ابر تورم نه تنها بر اقتصاد و سیاست اثر گذاشت، بلکه زندگی روزمره مردم را به طور بنیادی تغییر داد. خانوادهها مجبور شدند سبک زندگی خود را بازسازی کنند، مشاغل کوچک و بازارهای محلی دچار اختلال شد و بسیاری از افراد برای بقا به روشهای خلاقانه و گاه پرخطر متوسل شدند. این فشار اجتماعی باعث شد شکاف میان طبقات اجتماعی افزایش یابد و حس محرومیت و بیعدالتی در جامعه نهادینه شود. جامعه تحت این شرایط یاد گرفت که اعتماد به نهادهای مالی و حکومتی یکی از پایههای ثبات است و هرگونه از بین رفتن این اعتماد میتواند به سرعت، زندگی میلیونها نفر را مختل کند.
درسهایی از بحران آسینیـا
ابرتورم فرانسه نه یک بحران اقتصادی صرف که بازتابی از تحولات سیاسی و اجتماعی آن زمان بود. افزایش شدید حجم آسینیـا نتیجه نیاز فوری دولت به منابع مالی در شرایط سیاسی ناپایدار بود و فروپاشی اعتماد عمومی باعث شد زندگی روزمره مردم مختل شود. فشار اجتماعی و نارضایتی عمومی مسیر سیاست را تغییر داد. تجربه آسینیـا نشان میدهد که حتی ابزارهایی که با پشتوانه واقعی آغاز میشوند، بدون مدیریت درست مالی و ثبات سیاسی و اجتماعی میتوانند به فاجعه اقتصادی و اجتماعی تبدیل شوند.
این تجربه تاریخی یادآور این نکته است که پول و اعتماد به آن اساس ثبات جامعه است و بدون مدیریت دقیق و سیاستهای حسابشده، حتی سادهترین ابزارهای اقتصادی میتوانند پیامدهای بسیار گسترده و طولانیمدت داشته باشند.
دکتر مهدی کریمی تفرشی، پژوهشگر دیپلماسی اقتصادی
آسیانیوز
دیدگاه خود را بنویسید