روزنامه آسیا-در دوره دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ، ناتو یکی از سختترین و پرچالشترین ادوارش را تاکنون سپری کرده است.
واقعیتهای جاری در مناسبات امنیتی و نظامی که ریشه در تضاد منافع دارد، تشدید اختلافات داخلی در ناتو و بهویژه میان آمریکا و متحدان اروپایی را بههمراه آورده است، واقعیتی که موجب تضعیف جدی توان بازدارندگی این ائتلاف در برابر روسیه شده است.
آسوشیتدپرس در گزارشی آورده است: توان ناتو برای بازدارندگی در برابر روسیه طی یک سال گذشته بهطور قابلتوجهی تضعیف شده است؛ امری که ریشه اصلی آن در تشدید اختلافات داخلی درون این ائتلاف، بهویژه میان آمریکا و متحدان اروپاییاش، نهفته است. به نوشته این مقاله، فرسایش اعتماد در ناتو در حالی رخ داده که کشورهای اروپایی و کانادا تعهدات مالی قابلتوجهی برای حمایت از اوکراین و افزایش بودجههای دفاعی خود دادهاند.
متحدان اروپایی و کانادا میلیاردها دلار برای کمک به اوکراین هزینه کرده و متعهد شدهاند بودجههای دفاعی خود را بهطور چشمگیری افزایش دهند تا از قلمروهایشان دفاع کنند. با این حال، آسوشیتدپرس استدلال میکند که این تلاشهای مادی برای حفظ اعتبار ناتو بهعنوان یک نیروی نظامی متحد تحت رهبری آمریکا کافی نبوده است. در عوض، طی یک سال گذشته شاهد فروپاشی جدی اعتماد میان ۳۲ عضو این ائتلاف بودهایم.
بحران گرینلند و عبور از خطوط قرمز ناتو
به گزارش رسانه آمریکایی، آشکارترین منبع تنش، اظهارات مکرر «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا درباره گرینلند، قلمرو نیمهخودمختار دانمارک و عضو ناتو، بوده است. تهدیدهای ترامپ برای تصاحب گرینلند بهعنوان عبور از خط قرمزی توصیف شده که پیامدهای عمیقی برای اتحاد ناتو داشته است. آسوشیتدپرس همچنین به اظهارات تحقیرآمیز ترامپ درباره نیروهای کشورهای عضو ناتو که در افغانستان خدمت کرده بودند اشاره میکند؛ اظهاراتی که موج تازهای از خشم و بیاعتمادی را در میان متحدان برانگیخت.
بر اساس این گزارش، تحلیلگران معتقدند این رخدادها بهطور پایدار قدرت بازدارندگی ناتو را تضعیف کردهاند. آسوشیتدپرس به ارزیابی «سوفیا بش» از اندیشکده «کارنگی اروپا» استناد میکند که میگوید حتی بدون استفاده از زور یا اعمال تحریم، نقض اعتماد ناشی از بحران گرینلند، اتحاد ناتو را به شکلی ماندگار تضعیف کرده است. رسانه آمریکایی تأکید میکند که بازدارندگی صرفا به توان نظامی وابسته نیست، بلکه به انسجام سیاسی و اعتبار نیز متکی است.
تردید در تعهد آمریکا و برداشت مسکو
آسوشیتدپرس میافزاید که این اختلافات داخلی در ناتو از نگاه روسیه، که ناتو آن را اصلیترین تهدید امنیتی خود میداند، پنهان نمانده است. بازدارندگی در برابر روسیه مستلزم آن است که «ولادیمیر پوتین» رئیسجمهور روسیه قانع شود ناتو در صورت گسترش جنگ فراتر از اوکراین، واکنشی جمعی نشان خواهد داد؛ امری که اکنون با تردیدهای جدی روبهرو شده است. مقاله به نقل از «سرگئی لاوروف» وزیر امور خارجه روسیه مینویسد که مسکو تحولات اروپا را از نزدیک زیر نظر دارد و آن را «تحولی بزرگ» توصیف کرده است.
این گزارش همچنین اشاره میکند متحدان اروپایی که سالها بهدلیل هزینههای پایین دفاعی مورد انتقاد رهبران آمریکا بودند، در ماه ژوئیه توافق کردند سرمایهگذاریهای نظامی خود را بهطور قابلتوجهی افزایش دهند. آنها متعهد شدند تا ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را به هزینههای دفاعی و پروژههای مرتبط با امنیت اختصاص دهند؛ اقدامی که تا حدی با هدف خنثیسازی انتقادهای ترامپ و نزدیکشدن به سطح هزینههای دفاعی آمریکا صورت گرفت.
بهگفته مقاله، «مارک روته» دبیرکل ناتو این تعهدات را نشانهای از سلامت و قدرت ناتو دانسته و حتی ترامپ را عامل تقویت این ائتلاف معرفی کرده است. با این حال، آسوشیتدپرس یادآور میشود که تمجیدهای روته از ترامپ، بهویژه در حالی که او از پرداختن به موضوع گرینلند خودداری کرده، نگرانیهایی را برانگیخته است. مقاله این سکوت را بازتاب حساسیت سیاسی موضوع و نگرانی از تحریک بیشتر آمریکا میداند.
ماده ۵ و آیندۀ نامعلوم بازدارندگی
این خبرگزاری آمریکایی همچنین تأکید میکند که اصل بنیادین دفاع جمعی ناتو، مندرج در ماده ۵ پیمان آتلانتیک شمالی، بهطور غیرمستقیم از سوی اظهارات ترامپ به چالش کشیده شده است. هرچند ماده ۵ تنها در صورت حمله خارجی و با اجماع اعضا فعال میشود، اما تهدید علیه قلمرو یکی از اعضا، باور بنیادین مصون بودن سرزمینهای متحدان را تضعیف میکند. در این زمینه، مقاله به انتقاد «جین شاهین» و «لیزا مورکوفسکی» ۲ سناتور آمریکایی اشاره میکند که هشدار دادهاند چنین تهدیدهایی بازدارندگی را تضعیف کرده و پیام بیثباتی به دشمنان ارسال میکند.
بهنوشته آسوشیتدپرس، تردیدها درباره تعهد آمریکا به ناتو پیش از بحران گرینلند نیز وجود داشت. متحدان اروپایی مدتهاست نسبت به آمادگی ترامپ برای دفاع از آنها در صورت حمله تردید دارند. خود ترامپ نیز بارها درباره میزان تعهد متحدان به آمریکا ابراز تردید کرده است. اظهارات او درباره نقش نیروهای اروپایی و کانادایی در افغانستان این نگرانیها را تشدید کرد، هرچند او بعدها از بخش از این مواضع عقبنشینی کرد.
در بخش پایانی و در جمعبندی، آسوشیتدپرس تصریح میکند که چالشهای امروز ناتو صرفا ناشی از کمبود منابع نیست، بلکه ریشه در بحران عمیق اعتماد و وحدت دارد. بهگفته آسوشیتدپرس، تداوم اختلافات فراآتلانتیکی میتواند این تصور را در میان دشمنان غرب ایجاد کند که میتوانند ناتو را بیازمایند، تضعیف کنند و بدون مواجهه با واکنشی متحد، تنشها را تشدید کنند./آسیانیوز
دیدگاه خود را بنویسید