پروفسور حسن امین
روزنامه آسیا-ایران امروز از بی‌عدالتی آموزشی سخت رنج می‌برد. اکثریت نسل دانش‌آموز و دانشجو ناامید است. بدتر آن‌که درصد قابل توجهی از کودکان و نوجوانان به دلایل مالی و معیشتی از ثبت‌نام در مدارس محروم مانده‌اند. در نقطه مقابل، مدارس غیرانتفاعی با شهریه‌های کلان بهترین سطح آموزش را در اختیار فرزندان خانواده‌های مرفه قرار می‌دهند و بدتر از همه این‌که کل نظام آموزشی چه در مدارس و چه در دانشگاه به کارخانه تولید دانش‌آموختگان مستعد و آماده به خدمت برای صدور به خارج بر اثر مهاجرت‌های بی‌بازگشت تبدیل شده‌اند.
برای ریشه‌کنی بی‌سوادی در ایران خیلی هزینه شده است. درصد بی‌سوادی در ایران تا قبل از مشروطیت وحشتناک بود، یعنی بیش از ۹۹ درصد مردان ایرانی و بیش از 98/99 درصد زنان ایرانی به کلی بی‌سواد بودند و قادر به خواندن و نوشتن نبودند. یعنی تا انقلاب مشروطیت تنها دو دهم درصد زنان ایران قادر به خواندن و شاید نوشتن بودند. چون مادربزرگ من می‌گفت که به او که شوق وافری به یادگیری نوشتن داشته است، اجازه تمرین نوشتن و داشتن خط نداده‌اند.
با این سوابق، کتاب برسابه، تازه‌ترین اثر شاعر و نویسنده فرهیخته و پرکار معاصر مهربانو عشرت بنی‌هاشمی، کتابی بس خواندنی و ماندنی است که افزون بر ارزش ادبی، حاوی آگاهی‌های سودمند از تاریخ آموزش و پرورش و تعلیم و تربیت نوین در ایران در هفتاد هشتاد سال پیش است. برسابه باید یکی از مهدها یا کودکستان‌های آوانگارد تهران بوده باشد. تربیت زنان ممتازی همچون مهربانو بنی‌هاشمی بهترین گواه حسن خدمت چنین نهادهای آموزشی است، چرا که به تصدیق روانشناسان، شخصیت فرد در همان چند ساله اول عمر شکل می‌گیرد.
آری، در ایران پیش از مشروطیت، پیشینه آموزش کودکان در مکتب‌خانه‌های سنتی قدیم خلاصه می‌شد که ملا باجی‌ها و خانم‌های مکتب‌دار به طور خصوصی در خانه شخصی خودشان دایر و مدیریت می‌کردند و کودکان شش هفت ساله اعم از دختر و پسر را به‌طور مختلط در حد روخوانی قرآن و کتاب‌های فارسی آموزش می‌دادند. بسیاری از بزرگان ادب از جمله دکتر قاسم غنی در جلد اول یادداشتهایش به نثر و وحید دستگردی در بخش اول شرح حالش در دیوان اشعارش به نظم، از این مکتب‌خانه‌ها و از اولین آموزگاران خود که اغلب زنان باسواد آن روزگاران بوده‌اند، سخن گفته‌اند،
با این حال، درباره چگونگی گذار نظام آموزشی از مکتب‌خانه‌های نوعا غیربهداشتی و بدون نظارت و مجوز، به مهد و کودکستان‌های مدرن، منابع کمتری مخصوصا از سوی بانوان در دسترس است و لذا خاطرات مهربانو بنی‌هاشمی در یادکرد برسابه هوسپیان و احیای نام او به‌عنوان یکی از پیشگامان آموزش و پرورش نوین بسیار مغتنم است و نشر این اثر ارزشمند را به دلیل ثبت گوشه‌ای ناشناخته از پیشینه فرهنگ و آموزش و پرورش کودکان به سبک نوین در ایران باید قدر دانست و شایسته آفرین و سزاوار سپاس شناخت و دست مریزاد گفت./آسیانیوز
دیدگاه خود را بنویسید