روزنامه آسیا-سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، با تأکید بر لزوم مدیریت مصرف انرژی گفت: دمای مصوب برای ساختمانهای اداری ۲۰ درجه سانتیگراد است و در صورت عدم رعایت، برخورد قانونی و حتی قطع گاز انجام خواهد شد.
به گزارش ایسنا، سعید توکلی با اشاره به رکوردشکنی مصرف گاز در روزهای اخیر اظهار کرد: مصرف روزانه گاز در بخش خانگی، تجاری و صنایع جزء به حدود ۶۹۰ میلیون مترمکعب رسیده که معادل نزدیک به ۸۰ درصد گاز تحویلی به شبکه سراسری کشور است.
وی افزود: از ابتدای سال تاکنون بهطور متوسط روزانه ۸۷۶ میلیون مترمکعب گاز به شبکه تحویل داده شده که بخش عمده آن در مصارف خانگی و تجاری مصرف شده است. با این حال، حدود ۸۸ درصد مشترکان در پلههای اول و دوم مصرف قرار دارند و تنها ۲ درصد مشترکان پرمصرف در پله چهارم، سهمی حدود ۶ درصد از کل مصرف خانگی را به خود اختصاص میدهند.
توکلی گفت: این منطق تعرفهای نهتنها در ایران، بلکه در تمام دنیا وجود دارد؛ یعنی وقتی مصرف از حد متعارف و خط مبنا عبور میکند، قیمت تمامشده باید بهگونهای تعیین شود که رفتار مصرف را اصلاح و بازدارندگی ایجاد کند. خوشبختانه آمار قبوض نشان میدهد که حتی در بسیاری از استانها و شهرها، تعداد مشترکان پله چهارم کمتر از ۲ درصد است که نشان میدهد مبنای مصرف بهدرستی تعریف شده است. ما در بخش خانگی با پدیدهای مواجه هستیم که از آن بهعنوان خامسوزی گاز یاد میکنیم؛ یعنی مصرف گازی که نه ارزشافزودهای برای صنعت ایجاد میکند، نه به رشد اقتصادی و تولید کمک میکند و نه اشتغالزا است. در کنار این، یکی دیگر از مکانیزمهای مهمی که امسال بهکار گرفته شده، مصوبه بسیار مهم هیأت وزیران است که عمده تمرکز آن بر دستگاههای دولتی قرار دارد. بر اساس این مصوبه، دستگاههای دولتی باید گاز مصرفی خود را با نرخ پله سوم پرداخت کنند و همچنین موظف هستند مصرف گاز خود را حداقل ۲۰ درصد نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۱ کاهش دهند. در صورتی که این کاهش محقق نشود، مازاد مصرف آنها با تعرفه پله چهارم محاسبه خواهد شد؛ یعنی همان قبوض بسیار بالایی که هدف آنها صرفاً اصلاح رفتار مصرف است.
مدیرعامل شرکت ملی گاز با تشریح اقدامات انجامشده در حوزه مدیریت مصرف گفت: در ارتباط با تعیین دمای آسایش، همکاران ما بهصورت مستمر اقدام به بازدید و پایش مصرف گاز در ادارات و فضاهای عمومی کردهاند. دمای مصوب برای ساختمانهای اداری ۲۰ درجه سانتیگراد است و در صورت مشاهده دمای بالاتر از این حد، حتماً برخورد قانونی انجام میشود. در این روند، ابتدا اخطار صادر شده و در صورت عدم اصلاح، در برخی دستگاهها گاز یا تجهیزات گرمایشی قطع شده است.
وی با اشاره به نقش تأکیدات دولت افزود: تأکید جدی رئیسجمهور و وزیر نفت در این زمینه، تأثیر قابل توجهی در افزایش همکاری دستگاههای اجرایی داشته است. توکلی همچنین یکی دیگر از محورهای مهم مدیریت مصرف را مربوط به اقامتگاهها و سکونتگاههای غیردائم، بهویژه در مناطق شمالی کشور دانست و گفت: این واحدها که عمدتاً فقط در تعطیلات یا چند روز در هفته مورد استفاده قرار میگیرند، در بسیاری از موارد بهصورت مستمر و حتی چند ماهه در فصل زمستان مصرف گاز دارند که برای جلوگیری از مصرف غیرمتعارف، مشمول نظارت و اعمال مقررات میشوند.
وی افزود: بر این اساس، مصرف گاز در واحدهای مسکونی غیردائم در پله سوم تعرفهای محاسبه میشود تا از مصرف غیرمتعارف جلوگیری شده و عدالت در توزیع انرژی رعایت شود.
در کنار این اقدامات، کارگروهی با محوریت وزارت کشور و با حضور تمامی نهادهای مرتبط با حوزه انرژی و ناترازی تشکیل شده است. به گفته توکلی، با پیگیریهای وزیر کشور، معاونت عمرانی و استانداران، این کارگروهها در سطح استانها نیز فعال شده و بهصورت جدی وارد میدان مدیریت مصرف انرژی شدهاند.
مدیرعامل شرکت ملی گاز با اشاره به اصلاح ساختار تعرفهها گفت: در گذشته ساختار تعرفه گاز شامل ۱۲ پله بود که تقریباً مختص ایران محسوب میشد، در حالی که در اغلب کشورهای جهان و حتی در سایر حاملهای انرژی مانند برق و آب، ساختار تعرفهای معمولاً چهار پلهای است. بر همین اساس و با مصوبه هیأت وزیران، ساختار تعرفه گاز به چهار پله اصلاح شد تا هم شفافیت افزایش یابد و هم رفتار مصرفکنندگان اصلاح شود.
توکلی ادامه داد: نکته دوم، مربوط به الگوی اقلیمی مصرف است. پیش از این، کشور بر اساس ۵ اقلیم کلی و عمدتاً با تکیه بر دادههای ایستگاههای هواشناسی تقسیمبندی میشد؛ اما در مصوبه جدید، این الگو به بیش از هزار و نزدیک به ۱۳۰۰ اقلیم مصرفی تبدیل شده است. به این معنا که برای هر منطقه، متناسب با متوسط مصرف تجمیعی ۵ سال گذشته همان منطقه، الگوی مبنا تعریف شده و بر اساس آن، پلههای مصرف تعیین شدهاند. این اقدام باعث شده الگوی مصرف واقعبینانهتر، عادلانهتر و متناسب با شرایط واقعی هر منطقه تعریف شود. مسئله انرژی در کشور، در مقطع فعلی همزمان یک فرصت است؛ اما باید توجه داشته باشیم که فاصله میان فرصت و تهدید در حوزه انرژی، فاصلهای بسیار کوتاه است. دلیل این موضوع هم کاملاً روشن است. ما امروز با حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب ناترازی مواجه هستیم؛ البته من عمداً از اصطلاح ناترازی انرژی استفاده میکنم، نه صرفاً ناترازی گاز. چرا؟ چون اگر به سبد انرژی کشور نگاه کنیم، حدود ۷۲ تا ۷۳ درصد این سبد وابسته به گاز است. چنین ساختاری تقریباً در هیچ جای دنیا وجود ندارد که تمام تخممرغهای خود را در یک سبد گذاشته باشد و آن هم سبد گاز باشد. برق ما به گاز وابسته است، صنعت به گاز وابسته است، بخش خانگی به گاز وابسته است. حتی در برخی مناطق دورافتاده و نقاطی که فاصله زیادی از مراکز اصلی دارند، ما دو حامل انرژی را همزمان بردهایم؛ یعنی هم برق و هم گاز. این یعنی سبد انرژی ما سبد متنوعی نیست.
معاون وزیر نفت تصریح کرد: وقتی سبد انرژی متنوع نباشد، بهطور طبیعی این تفکر شکل میگیرد که هر جا ناترازی وجود دارد، بیاییم سایر بخشهای سبد را هم به گاز متصل کنیم؛ در حالی که این رویکرد، به تعبیر تخصصی، نوعی وابستگی سیاه به گاز ایجاد میکند و همین وابستگی، ریسک سیستم را بهشدت افزایش میدهد. شخص وزیر محترم نفت، از ابتدای سال، برنامه تأمین سوخت کشور را بهصورت دقیق تنظیم کردهاند. جلسات بسیار مستمر و پیوستهای برگزار میشود و همه بازیگران مرتبط با تخصیص و مدیریت انرژی، بهصورت هماهنگ وارد عمل شدهاند. مدیریت شبکه به خوبی در حال انجام است؛ اما واقعیت این است که مردم همچنان ضعفها و مشکلاتی را احساس میکنند. اجازه بدهید ابتدا بهصورت مشخص به زنجیره تولید گاز، از میدانهای گازی تا مصرفکننده نهایی در بخش خانگی، تجاری و بهطور کلی سبد مصرف کشور بپردازیم. سال گذشته، ما در بخش تولید گاز، از ابتدای سر چاه و با تلاش همکارانمان در شرکت ملی نفت ایران، به رکورد تولید بیش از یک میلیارد و ۱۶۰ میلیون مترمکعب گاز غنی در روز رسیدیم. این گاز وارد پالایشگاههای شرکت ملی گاز و پس از فرآورش، حدود ۸۸۰ میلیون مترمکعب گاز خشک به شبکه انتقال کشور تزریق میشود.
وی با بیان اینکه شبکه انتقال گاز کشور، شبکهای بسیار گسترده و پیچیده است؛ بیش از ۴۰ هزار کیلومتر خطوط لوله فشارقوی، ۹۵ ایستگاه تقویت فشار و حدود ۳۵۰ واحد توربوکمپرسور در این شبکه فعال هستند، گفت: اگر بخواهم مثالی بزنم، این توربوکمپرسورها را میتوان مشابه موتورهای جت در ناوگان هوایی دانست؛ امروز بیش از ۲۰۰ واحد از این توربینها بهصورت پایدار و همزمان در حال کار هستند. گاز پس از انتقال، وارد ورودی شهرها میشود، فشار آن کاهش پیدا میکند، سپس از طریق ایستگاههای تقلیل فشار و رگولاتورها وارد شبکه توزیع شهری میشود و در این مسیر، بخشی از صنایع عمده نیز مصرف خود را دریافت میکنند. در مجموع، شبکه توزیع گاز کشور بالغ بر ۴۷۰ هزار کیلومتر است؛ یعنی چیزی نزدیک به ۱۲ برابر محیط کره زمین. بدیهی است که پایداری چنین شبکهای اهمیت حیاتی دارد. برای مقایسه، اگر به مصرف نگاه کنیم؛ در ۱۰ روز ابتدایی دیماه سال گذشته، متوسط مصرف گاز در بخش خانگی و تجاری حدود ۶۰۹ میلیون مترمکعب در روز بود، اما امسال در همین بازه زمانی، این عدد به ۶۵۰ میلیون مترمکعب رسیده است؛ یعنی بیش از ۴۰ میلیون مترمکعب افزایش مصرف روزانه فقط در این بخش! با وجود این افزایش، شبکه همچنان پایدار است، اما باید تأکید کنم که این پایداری وابستگی مستقیم به رفتار مصرفکنندگان دارد؛ چراکه حدود ۸۰ درصد گاز کشور در بخش خانگی و تجاری مصرف میشود.
توکلی با اشاره به ظرفیت بالای تولید گاز کشور اظهار کرد: ایران امروز سومین تولیدکننده گاز جهان بهشمار میرود و مشکل اصلی کشور در این حوزه، کمبود تولید نیست؛ بلکه واقعیت این است که میزان مصرف و تقاضای گاز از ظرفیت تولید پیشی گرفته و تقریباً تمام گازی که تولید میشود، بلافاصله به مصرف میرسد.
وی افزود: ناترازی فعلی انرژی بیش از آنکه ناشی از ضعف ساختاری در شبکه گاز باشد، حاصل الگوی مصرف بالا، وابستگی شدید سبد انرژی کشور به گاز و افزایش تقاضا در فصل سرد سال است. در چنین شرایطی، اگر اصلاح مصرف صورت نگیرد، حتی قویترین شبکههای انرژی نیز با فشار جدی مواجه خواهند شد.
مدیرعامل شرکت ملی گاز با اشاره به شاخصهای بینالمللی انرژی گفت: یکی از مهمترین معیارهای سنجش وضعیت انرژی کشورها، شاخص «شدت مصرف انرژی» است. بر اساس یک مطالعه معتبر که ۱۷۲ کشور را طی ۲۰ سال بررسی کرده، تنها ۶ کشور با افزایش شدت مصرف انرژی مواجه بودهاند که متأسفانه ایران در صدر این فهرست قرار دارد.
توکلی در توضیح این شاخص تصریح کرد: شدت مصرف انرژی نشان میدهد برای تولید یک واحد محصول، رفاه یا ارزش افزوده، چه میزان انرژی مصرف میشود. زمانی که مصرف انرژی فراتر از استانداردهای جهانی باشد، افزایش تولید نیز راهحل ناترازی نخواهد بود؛ چراکه مصرف بدون بهرهوری و خارج از چارچوبهای منطقی ادامه پیدا میکند.
توکلی با بیان اینکه بخش خانگی بزرگترین مصرفکننده گاز است، گفت: حدود ۷۰ درصد گاز تحویلی در ساختمانها صرف گرمایش فضا میشود و بخش کوچکی به آب گرم و پختوپز اختصاص دارد. بنابراین اصلاح سیستم گرمایش در ساختمانها میتواند اثر چشمگیری در کاهش مصرف داشته باشد.
وی افزود: اسناد بالادستی از جمله مقررات ملی ساختمان، بهویژه مبحث ۱۹، چارچوب مشخصی برای بهینهسازی مصرف انرژی ارائه دادهاند، اما اجرای آنها تنها بر عهده شرکت ملی گاز نیست. شهرداریها، نهادهای نظارتی، وزارت راه و شهرسازی، سازندگان و حتی خود مصرفکنندگان باید در این زنجیره همکاری کنند.
توکلی تصریح کرد: اگر این ساختار بهدرستی اجرا شود، میتوان بخش قابلتوجهی از مصرف غیرضروری و هدررفت انرژی را کنترل کرد و فشار از روی شبکه گاز برداشته شود. منابع آزادشده نیز میتواند به سمت صنایع مولد و رشد اقتصادی هدایت شود.
وی در پایان تأکید کرد: برای کاهش ناترازی گاز یا باید تولید افزایش یابد، یا مصرف مدیریت شود. بیش از ۷۷ درصد منابع گاز ایران در مناطق جنوبی و آبهای فراساحل قرار دارند که توسعه آنها بسیار پرهزینه است، در حالی که مدیریت مصرف، ارزانتر و سریعتر نتیجه میدهد. این اقدامات علاوه بر کاهش فشار بر شبکه، اثر مستقیم بر اقتصاد کشور خواهد داشت.
معاون وزیر نفت گفت: امسال با فعال شدن کارورهای انرژی، الگوی جدیدی برای مدیریت مصرف گاز اجرا شد. این کارورها بهعنوان واسط بین تولیدکننده و مصرفکننده نهایی عمل میکنند و در بخش خانگی، در صورت مصرف بالاتر از حد مجاز، با اقدامات اصلاحی مانند نصب پنجرههای دوجداره، بخاری راندمان بالا و اصلاح سیستم گرمایش، مصرف اضافه را کاهش میدهند.
وی افزود: پس از صرفهجویی، شرکت ملی گاز گواهی انرژی صادر میکند که قابل فروش در بورس کالا به صنایع و پتروشیمیها است. به این ترتیب، هم مصرفکننده سود میبرد، هم صنعت و هم محیط زیست نفع میبرد.
این اقدامات تنها محدود به مناطق شهری نیست؛ حتی در خانههای روستایی با استاندارد پایین، اصلاح مصرف اجرا میشود و صرفهجویی حاصل به شبکه بازگردانده میشود. امسال ۲۷ شرکت به صورت سالانه ارزیابی و صلاحیت دریافت گواهینامه را کسب کردند و با گازهای استانی قرارداد میبندند و منطقهبندی میکنند.
توکلی با اشاره به اقدامات بخش صنعت امسال اظهار کرد: از ابتدای آبان ماه تاکنون بیش از ۳.۵ میلیارد مترمکعب گاز بیشتر نسبت به سال گذشته به نیروگاهها تحویل داده شد که این اقدام زمینه را برای افزایش ذخیرهسازی گازوئیل در مخازن نیروگاهها فراهم کرد.
وی افزود: برای نخستین بار در آبان ماه، رکورد ذخیره گازوئیل در کل نیروگاهها ثبت شد. همچنین صنایع فولاد و پتروشیمی نزدیک به ۲.۵ میلیارد مترمکعب گاز دریافت کردند تا تا پایان آذرماه مصرف پایدار داشته باشند.
توکلی تأکید کرد که موفقیت در مدیریت تولید و مصرف گاز مستلزم همکاری تمامی بازیگران زنجیره انرژی و رعایت دقیق دستورالعملها است. وی همچنین از پیگیری جدی موضوع فلرها و مشعلها خبر داد و گفت بخش بالادست و پالایشگاهها تحت نظارت وزارت نفت اقدامات لازم را انجام داده و بخش عمده گاز مشعل تعیین تکلیف شده است.
براساس اعلام وزارت نفت، وی افزود: برای کم کردن گاز مشعل دو اقدام اصلی انجام شده است؛ یک اقدام ساختاری و یک اصلاح فرآیندی در پالایشگاهها. مثلاً در مجتمع پارس جنوبی پیشبینی اولیه ۸ میلیون مترمکعب گاز مشعل در روز بوده است. خوشبختانه قراردادهای لازم بسته شده و اصلاحات فرآیندی که نزدیک به ۴۰ درصد کاهش مشعل را هدفگذاری کرده، انجام شده است. این باعث شده که میزان فلر به زیر مقدار طراحی در زمان توتال برسد. یعنی در طراحی اولیه، برای بخشهایی که توتال بهرهبرداری میکرد، حدود ۶ میلیون مترمکعب در روز به صورت فلر دیده شده بود. در پالایشگاهها موضوع زیروفلرینگ نداریم، چون ایمنی مطرح است، اما برنامهریزی کردهایم که تا اسفند ۱۴۰۴ میزان فلر کل پالایشگاهها به نزدیک ۵.۵ میلیون متر مکعب برسد که حدود ۳ میلیون متر مکعب آن مرتبط با مسائل ایمنی است و نمیتوان آن را حذف کرد. هدف نهایی ما این است که تا سال ۱۴۰۶ این میزان کاهش یابد و بخش زیادی از آن تحت کنترل مستقیم دولت خواهد بود. افزون بر این، برخی هدررفتها یا نشتهای گاز نیز در شبکه طولانی و گستردهای که حدود ۴۷۰ هزار کیلومتر است، وجود دارد. در این زمینه، خود مردم و مصرفکنندگان میتوانند نقش مؤثری ایفا کنند. اگر نشت یا هدررفت گاز مشاهده شود، میتوانند به سامانه ۱۹۴ اطلاع دهند تا همکاران ما در کمترین زمان اقدام کنند. این اقدامات در تمامی شرکتهای گاز استانی در حال انجام است و یکی از اهداف دقیق ما، ارائه اطلاعات کمی و قابل لمس برای مردم و مسئولان است تا اثرات اقدامات اصلاحی به وضوح مشخص شود. ناترازی گاز امروز حدود ۳۰۰ میلیون متر مکعب در روز است و در برخی روزها حتی به ۳۵۰ میلیون متر مکعب هم میرسد. اگر بخواهیم بازه زمانی را در نظر بگیریم، این اعداد مربوط به شرایط فعلی است. سال گذشته نیز مشابه همین وضعیت را داشتیم، اما امسال با توجه به افزایش مصرف خانگی و تجاری و همچنین فشارهای ناشی از سرمای شدید، این ناترازی محسوستر شده است.
توکلی، معاون وزیر نفت، درباره ناترازی گاز توضیح داد: بخشی از این مشکل به بالادست تولید بازمیگردد؛ برای مثال در فازهای عسلویه حدود ۱۷ میلیارد دلار سرمایهگذاری نیاز است تا ظرفیت مخازن، بهویژه مخازن مشترک، به طور کامل در خدمت اقتصاد و بخش مولد کشور قرار گیرد.
وی تأکید کرد که راهکارهای کوتاهمدت و مؤثر شامل مدیریت صحیح و بهینه مصرف گاز در بخش خانگی و صنعتی است. با استفاده از اسناد بالادستی، مقررات ملی ساختمان و برنامههای وزارت نفت، فرصتهای کاهش مصرف بدون کاهش تولید یا آسیب به صنعت فراهم است.
توکلی افزود: اقدامات موفق گذشته شامل ورود شرکتهای دانشبنیان در بخش کارور نوع ۲ تخصصی و همکاری با نانواییها در خراسان رضوی بوده است. پیشبینی میشود این طرح نزدیک به ۷۰ درصد کاهش مصرف گاز در این بخش به همراه داشته باشد و طی ۷ سال به صرفهجویی ۳.۵ میلیارد مترمکعب گاز منجر شود.
وی همچنین به بهینهسازی موتورخانهها، هوشمندسازی، آجرپزیها، گلخانهها و راهاندازی بورس انرژی اشاره کرد و گفت این اقدامات طبق برنامه و گاهی جلوتر از برنامه در حال اجراست./آسیانیوز
دیدگاه خود را بنویسید