امین داودی
روزنامه آسیا-تهران در تابستان و پاییز گذشته یکی از سختترین دورههای تنش آبی خود را تجربه کرد. افت شدید ذخایر سدها، کاهش بارندگی و افزایش مصرف آب موجب شد که در برخی مناطق پایتخت، شهروندان با افت فشار و حتی قطعی شبانه آب مواجه شوند؛ وضعیتی که گزارشهای رسمی و رسانهای نیز آن را تأیید کردهاند.
در برخی مناطق تهران، آب در ساعات نیمهشب تا صبح قطع یا فشار آن به حدی کاهش یافت که عملا امکان استفاده از شبکه آب شهری وجود نداشت. اما در کنار مشکلات آشکار کمآبی، یک پیامد کمتر دیدهشده نیز در حال گسترش است؛ افزایش خرابی پمپهای آب خانگی و رشد مراجعه شهروندان به تعمیرکاران این تجهیزات.
زنجیرهای از خسارتها
در سالهای اخیر، بسیاری از ساختمانهای تهران برای مقابله با افت فشار آب به مخازن ذخیره و پمپهای تقویت فشار مجهز شدهاند. حتی شرکت آب و فاضلاب نیز در دورههای افت فشار به ساکنان مجتمعهای چندطبقه توصیه کرده است که از مخزن و پمپ استفاده کنند.
با این حال، قطعیهای شبانه آب شرایط تازهای ایجاد کرده است. هنگامی که آب شبکه شهری قطع میشود، ساختمانها از ذخیره موجود در مخزن استفاده میکنند. اگر ساکنان از میزان آب باقیمانده در مخزن اطلاع نداشته باشند، ممکن است در طول شب مخزن تخلیه شود اما پمپ همچنان به کار خود ادامه دهد. این وضعیت که در اصطلاح فنی «کارکرد خشک» یا «خشکگردی پمپ» نامیده میشود، میتواند به اجزای مختلف پمپ از جمله پروانه، آببندها، بلبرینگها و موتور آسیب وارد کند.
تعمیرکاران پمپ آب در نقاط مختلف تهران میگویند در ماههای اخیر با افزایش قابل توجه مراجعات برای تعمیر یا تعویض قطعات مواجه شدهاند. اگرچه آمار رسمی و دقیقی از تعداد پمپهای آسیبدیده وجود ندارد، اما روایت مشترک بسیاری از فعالان این صنف نشان میدهد که همزمان با افزایش قطعیها و افت فشار آب، خرابی تجهیزات آبرسانی ساختمانها نیز به صورت چشمگیری بیشتر شده است.
هزینهای که در آمارها دیده نمیشود
بحران آب معمولا با شاخصهایی مانند حجم ذخیره سدها، میزان بارندگی یا مصرف سرانه سنجیده میشود، اما خسارتهای غیرمستقیم آن کمتر مورد توجه قرار میگیرد. هزینه تعمیر یا تعویض یک پمپ آب خانگی میتواند از چند میلیون تا دهها میلیون تومان متغیر باشد؛ رقمی که برای بسیاری از خانوارها در شرایط اقتصادی کنونی قابل توجه است.
در واقع بخشی از هزینه کمآبی از بودجه عمومی به جیب شهروندان منتقل شده است. خانوادهای که برای تأمین آب مورد نیاز خود ناچار به نصب مخزن و پمپ شده، اکنون باید هزینه نگهداری و تعمیر این تجهیزات را نیز متاثر از قطعی شبانه آب بپردازد؛ هزینهای که در گزارشهای رسمی تنش آبی کمتر به آن اشاره میشود.
ضرورت هشدار و آموزش
کارشناسان معتقدند بخشی از این خسارتها قابل پیشگیری است. نصب سیستمهای محافظ خشککارکردن پمپ، استفاده از شناورهای کنترل سطح آب مخزن و سامانههای قطع خودکار میتواند از بسیاری از خرابیها جلوگیری کند. هرچند این موضوع هزینه بیشتری به خانوادهها تحمیل خواهد کرد. همچنین اطلاعرسانی دقیق درباره زمانهای احتمالی افت فشار یا قطعی آب به ساکنان این امکان را میدهد که مدیریت بهتری بر مصرف و ذخیره آب داشته باشند.
بحران آب و زنجیره پیامدهای آن
تهران همچنان با چالش کمبود منابع آبی روبهرو است و گزارشهای مختلف از تداوم تنش آبی و افت فشار در بخشهایی از پایتخت حکایت دارند. آنچه امروز در تعمیر پمپ آب مشاهده میشود، نشانهای از زنجیرهای گستردهتر از پیامدهای بحران آب است؛ زنجیرهای که از سدهای کمآب آغاز میشود و در نهایت به موتور سوخته یک پمپ در زیرزمین یک ساختمان مسکونی میرسد.
شاید خرابی یک پمپ در نگاه اول مسئلهای کوچک به نظر برسد، اما وقتی هزاران خانوار با چنین مشکلی مواجه شوند، این موضوع به بخشی از هزینه اجتماعی و اقتصادی بحران آب در پایتخت تبدیل خواهد شد؛ هزینهای که هنوز در هیچ آمار رسمی ثبت نشده است./آسیانیوز
دیدگاه خود را بنویسید