دکتر مهدی کریمی تفرشی
روزنامه آسیا-خورشید، هر روز سخاوتمندانه بر پهنه ایران میتابد و سرمایهای ارزشمند و پایانناپذیر را در اختیار سرزمینمان قرار میدهد. توسعه پنلهای خورشیدی، هوشمندانهترین مسیر برای تبدیل این نعمت الهی به ثروت، امنیت انرژی، رونق تولید و آیندهای پایدار برای کشورمان است. در میان همه سرمایههایی که یک کشور برای ساختن آینده خود در اختیار دارد، برخی در اعماق زمین نهفتهاند، برخی با تلاش انسان به دست میآیند و برخی دیگر، هر روز بیوقفه از آسمان بر سرزمین آن میتابند. نور خورشید از معدود سرمایههایی است که نه پایان میپذیرد، نه نیازمند استخراج است و نه هزینهای برای تولید آن پرداخت میشود.
هنر دولتها و ملتها در آن است که این نعمت طبیعی را به مزیتی اقتصادی، صنعتی و راهبردی تبدیل کنند. ایران از نظر موقعیت جغرافیایی، در شمار کشورهایی قرار دارد که از ظرفیت کمنظیری برای بهرهگیری از انرژی خورشیدی برخوردارند. بخش قابل توجهی از سرزمین ایران در طول سال، روزهای آفتابی فراوان و شدت تابش مناسبی را تجربه میکند. این ویژگی سرمایهای ملی است که اگر با برنامهریزی، سرمایهگذاری و فناوری همراه شود، میتواند به یکی از ارکان مهم توسعه اقتصادی کشور تبدیل شود.
سالهاست که پنلهای خورشیدی از مرحله یک فناوری نوظهور عبور کردهاند و به بخشی از زیرساخت توسعه در اقتصادهای پیشرو تبدیل شدهاند. امروز بسیاری از کشورها، بدون آنکه الزاما از منابع عظیم نفت و گاز برخوردار باشند، بخش قابل توجهی از برق مورد نیاز خود را از طریق نیروگاههای خورشیدی و سامانههای فتوولتائیک تأمین میکنند. این تحول تنها با منطق اقتصادی رخ داده است.
کاهش هزینه تولید پنلها، افزایش بازدهی تجهیزات، پیشرفت سامانههای ذخیرهسازی انرژی و گسترش فناوریهای هوشمند، سرمایهگذاری در این حوزه را به یکی از جذابترین گزینههای اقتصادی جهان تبدیل کرده است. در ایران نیز نگاه به پنلهای خورشیدی نباید تنها به احداث چند نیروگاه بزرگ محدود بماند. آینده این فناوری، در مشارکت گسترده مردم، صنایع و نهادهای عمومی نهفته است. هر پشتبام میتواند به یک نیروگاه کوچک تبدیل شود. هر واحد صنعتی، هر گلخانه، دامداری، مجتمع کشاورزی، مدرسه، دانشگاه، بیمارستان و ساختمان اداری میتواند سهمی در تولید انرژی پاک داشته باشد.
این الگو، مفهوم تولید برق را از یک فعالیت متمرکز به شبکهای گسترده از تولیدکنندگان کوچک و بزرگ تبدیل میکند. مدلی که امروز در بسیاری از کشورهای توسعهیافته به یکی از پایههای امنیت انرژی بدل شده است. یکی از مهمترین مزیتهای گسترش پنلهای خورشیدی، افزایش تابآوری شبکه برق است. هرچه تولید برق به نقاط بیشتری توزیع شود، پایداری شبکه نیز افزایش مییابد. نیروگاههای پراکنده، وابستگی به چند مرکز بزرگ تولید را کاهش میدهند و امکان مدیریت بهتر مصرف را فراهم میکنند. این موضوع بهویژه برای کشوری با وسعت جغرافیایی ایران، اهمیتی دوچندان دارد.
ابعاد اقتصادی این تحول نیز قابل توجه است. توسعه پنلهای خورشیدی، زنجیرهای گسترده از فعالیتهای اقتصادی را فعال میکند. طراحی و تولید تجهیزات، ساخت سازههای نصب، تولید اینورترها، کابلها و سامانههای کنترلی، خدمات مهندسی، نصب، بهرهبرداری، تعمیر و نگهداری، آموزش نیروهای متخصص و توسعه نرمافزارهای مدیریت انرژی، همگی بخشی از اقتصادی هستند که پیرامون این صنعت شکل میگیرد. هرچه سهم تولید داخلی در این زنجیره افزایش یابد، ارزش افزوده بیشتری در اقتصاد ملی باقی خواهد ماند و فرصتهای شغلی تخصصی بیشتری ایجاد خواهد شد.
پنلهای خورشیدی، بستری برای رشد صنایع دانشبنیان نیز به شمار میآیند. دانشگاهها، مراکز پژوهشی و شرکتهای فناور میتوانند با ارتقای راندمان سلولهای خورشیدی، طراحی سامانههای هوشمند مدیریت انرژی، توسعه فناوریهای ذخیرهسازی و بومیسازی تجهیزات، نقش مؤثری در شکلگیری صنعتی رقابتپذیر ایفا کنند. تجربه جهانی نشان میدهد هرجا سیاستگذاری هوشمند با ظرفیت علمی پیوند خورده است، فناوریهای نوین با سرعت بیشتری به موتور رشد اقتصادی تبدیل شدهاند.
بسیاری از واحدهای تولیدی در جهان، این فناوری را به بخشی از راهبرد رقابتپذیری خود تبدیل کردهاند. کاهش هزینههای بلندمدت انرژی، افزایش پایداری تولید، مدیریت بهتر هزینهها و ارتقای اعتبار زیستمحیطی، از جمله مزیتهایی است که امروز در تصمیمگیری مدیران صنعتی جایگاه ویژهای پیدا کرده است. در بازارهای جهانی نیز توجه به شیوه تولید کالاها روزبهروز اهمیت بیشتری پیدا میکند و استفاده از انرژیهای پاک، به یکی از شاخصهای اعتبار تولیدکنندگان تبدیل شده است.
بخش کشاورزی نیز میتواند از بزرگترین بهرهبرداران این تحول باشد. بسیاری از چاههای آب، ایستگاههای پمپاژ، سامانههای آبیاری تحت فشار، گلخانهها و مراکز نگهداری محصولات کشاورزی، ظرفیت استفاده از پنلهای خورشیدی را دارند. این رویکرد، علاوه بر افزایش بهرهوری، زمینه توسعه کشاورزی هوشمند و کاهش هزینههای بلندمدت را فراهم میکند. در شهرها نیز پنلهای خورشیدی میتوانند بخشی از هویت معماری آینده باشند. ساختمانهایی که تنها مصرفکننده انرژی هستند، بهتدریج جای خود را به ساختمانهایی خواهند داد که بخشی از انرژی مورد نیاز خود را تولید میکنند.
سرمایهگذاری در این حوزه زمانی به نتایج مطلوب خواهد رسید که ثبات سیاستگذاری، حمایت هدفمند و اعتماد سرمایهگذاران در کنار یکدیگر قرار گیرند. فعالان اقتصادی بیش از هر چیز به افقی روشن نیاز دارند که در آن مقررات پایدار، فرآیندها شفاف و برنامههای توسعهای قابل پیشبینی باشند. هر اندازه این اطمینان تقویت شود، انگیزه برای ورود سرمایههای جدید نیز افزایش خواهد یافت./آسیانیوز
دیدگاه خود را بنویسید