جلالپور، دبیر انجمن تولیدکنندگان در و پنجره یوپیویسی، در برنامه «شوالیههای سرمایهگذاری» در گفتوگو با دکتر مهدی کریمی تفرشی، از مسیر توسعه این صنعت در ایران، میزان وابستگی آن به واردات، چالش تولید یراقآلات و ماشینآلات و فرصتهایی گفت که ایران برای تبدیل شدن به قطب منطقهای این صنعت از دست داده است.
در و پنجره یوپیویسی شاید امروز بخش جداییناپذیری از ساختمانهای شهری و حتی مناطق دوردست کشور باشد، اما این صنعت حدود یک ربع قرن پیش هنوز برای بسیاری از فعالان حوزه ساختوساز ناشناخته بود. جلالپور معتقد است مسیر طیشده در این سالها نشان میدهد که یک صنعت جدید توانسته جای خود را در ساختوساز ایران باز کند و از یک محصول لوکس به یکی از نیازهای اصلی ساختمان تبدیل شود.
او میگوید حدود ۲۴ تا ۲۵ سال پیش، تنها تعداد محدودی از مهندسان و فعالان ساختوساز با یوپیویسی آشنایی داشتند و این محصول عمدتاً برای ساختمانهای خاص و برخی مناطق شهری مورد استفاده قرار میگرفت.
به گفته جلالپور، فعالان این صنعت از همان ابتدا تلاش کردند این تصور را تغییر دهند که در و پنجره یوپیویسی یک محصول لوکس است. از نگاه او، این محصول باید بهعنوان یکی از اجزای ضروری پوسته خارجی ساختمان مورد توجه قرار گیرد؛ چرا که علاوه بر مسائل فنی، میتواند در کاهش آلودگی صوتی و ایجاد آرامش در محیط زندگی نقش داشته باشد.
امروز اما شرایط تغییر کرده است. به گفته دبیر انجمن تولیدکنندگان در و پنجره یوپیویسی، این محصولات در نقاط مختلف کشور، حتی مناطق دوردست و روستاها نیز مورد استفاده قرار میگیرند و حضور یوپیویسی در صنعت ساختمان دیگر محدود به مناطق خاص یا ساختمانهای لوکس نیست.
از واردات صددرصدی تا تولید ۷۰ درصدی در داخل
یکی از محورهای اصلی گفتوگو، میزان داخلیسازی صنعت در و پنجره بود؛ موضوعی که دکتر مهدی کریمی تفرشی نیز در جریان برنامه درباره آن از مهمان برنامه پرسید.
جلالپور در پاسخ توضیح داد که حدود ۲۴ تا ۲۵ سال پیش، تقریباً تمام این محصول وارداتی بود، اما امروز بخش قابلتوجهی از زنجیره تولید در داخل کشور شکل گرفته است.
به گفته او، اگر کل مجموعه در و پنجره یوپیویسی را در نظر بگیریم، حدود ۷۰ درصد این محصول قابلیت تأمین و تولید در داخل کشور را دارد و بخش باقیمانده همچنان به واردات وابسته است.
او با اشاره به اجزای مختلف این محصول توضیح میدهد که پروفیل یوپیویسی امروز عمدتاً در داخل کشور تولید میشود و مواد اولیه پایه آن نیز با استفاده از ظرفیت پتروشیمیهای داخلی قابل تأمین است. با این حال، برخی افزودنیها مانند آنتیاکسیدانها و استابلایزرها همچنان از خارج وارد میشوند.
در بخش شیشه دوجداره نیز بخش اصلی تولید در داخل انجام میشود، اما برخی مواد و تجهیزات مورد استفاده در فرآیند تولید همچنان وارداتی هستند.
یراقآلات؛ حلقهای که هنوز به واردات وابسته است
جلالپور میزان وابستگی به واردات را در بخش یراقآلات بسیار بیشتر از پروفیل عنوان میکند. به گفته او، حدود ۹۰ درصد یراقآلات مورد استفاده در این صنعت وارداتی است و تنها حدود ۱۰ درصد آن در داخل کشور تولید میشود.
در حوزه ماشینآلات نیز وضعیت مشابهی وجود دارد؛ به گفته دبیر انجمن تولیدکنندگان در و پنجره یوپیویسی، حدود ۸۰ درصد ماشینآلات مورد نیاز این صنعت وارداتی و حدود ۲۰ درصد تولید داخل است.
چرا تحریمها در برخی صنایع به رشد تولید داخل منجر شد؟
در ادامه گفتوگو، دکتر مهدی کریمی تفرشی با اشاره به تجربه صنایعی مانند پوشاک، مبلمان و لوازم خانگی، این پرسش را مطرح کرد که چرا صنعت در و پنجره نتوانسته است در بخشهایی مانند یراقآلات به سطح بالاتری از داخلیسازی برسد.
جلالپور در پاسخ، میان پروفیل و یراقآلات تفاوت مهمی قائل میشود. او میگوید واردات پروفیل خارجی پیویسی در ایران طی سالهای اخیر تقریباً به صفر رسیده و اگر هم بخواهیم سهمی برای آن در نظر بگیریم، در حد یکصدم درصد است.
اما شرایط یراقآلات متفاوت است. به گفته او، تولید این محصولات به دانش فنی و سرمایهگذاری قابلتوجهی نیاز دارد و نمیتوان صرفاً با ایجاد یک خط تولید کوچک، با تولیدکنندگان بزرگ جهانی رقابت کرد.
جلالپور برای توضیح دشواری تولید یراقآلات در مقیاس صنعتی، به نمونه کارخانههای بزرگ آلمانی اشاره میکند؛ کارخانههایی که به گفته او در یک شیفت کاری میتوانند بین ۸۰ تا ۱۲۰ تن آهن و فولاد را به یراقآلات تبدیل کنند و محصولات خود را در بازارهای مختلف جهان عرضه کنند.
از نگاه او، راهاندازی چنین کارخانهای در ایران نیازمند سرمایهگذاری سنگین است؛ سرمایهگذاریای که تنها به بازار داخلی متکی نباشد.
به همین دلیل، جلالپور معتقد است تولید ماشینآلات و یراقآلات در ایران زمانی میتواند با سرمایهگذاری جدی توسعه پیدا کند که همزمان بازارهای صادراتی نیز در اختیار تولیدکنندگان قرار گیرد.
ایران از ترکیه عقب نبود؛ دسترسی به بازار تعیینکننده شد
یکی از بخشهای مهم گفتوگو به مقایسه ایران و ترکیه اختصاص داشت. جلالپور معتقد است ایران در زمینه تولید در و پنجره یوپیویسی و ملحقات آن، فاصله زیادی با ترکیه نداشت، اما این کشور به دلیل دسترسی آسانتر به بازارهای بینالمللی توانست از ایران پیشی بگیرد.
به گفته او، ترکیه توانسته بازار کشورهای آسیای میانه و حوزه کشورهای مستقل مشترکالمنافع را بهطور گسترده در اختیار بگیرد و حتی بخشی از کالاهای آلمانی نیز برای ورود به بازار ایران از مسیر ترکیه عبور میکنند.
جلالپور میگوید شرکتهای ترکیهای در سالهای گذشته ماشینآلات و فناوری مورد نیاز خود را از آلمان خریداری کردند، در ترکیه تولید را توسعه دادند و سپس محصولاتشان را حتی به بازار آلمان صادر کردند.
از نگاه او، مسئله اصلی تنها توانایی تولید نیست؛ بلکه ارتباط با بازار جهانی کالا نیز نقش تعیینکنندهای در موفقیت یک صنعت دارد.
فرصتی که در سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۳ از دست رفت
در بخش دیگری از برنامه، جلالپور به فرصتهایی اشاره میکند که به اعتقاد او در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی در اختیار ایران قرار داشت.
او میگوید در سالهای ۲۰۰۱، ۲۰۰۲ و ۲۰۰۳، شرکتهای اروپایی و بهویژه شرکتهای آلمانی با ایران همکاری میکردند و حتی در برخی موارد کالاهای خود را با شرایط اعتباری به کشور میفرستادند و چک ایرانی دریافت میکردند.
به گفته او، در آن دوره شرکتهای اروپایی برای راهاندازی کارخانه در ایران نیز ترغیب شده بودند؛ مدلی که میتوانست به آنها امکان دسترسی همزمان به بازار ایران و بازارهای منطقه را بدهد.
اما این فرصت طی سالهای بعد از دست رفت. جلالپور معتقد است در حدود ۲۴ تا ۲۵ سال گذشته، کشورهایی مانند هند و امارات و بیش از همه ترکیه توانستند از ایران پیشی بگیرند و جایگاهی را در بازار منطقه به دست آورند که ایران میتوانست در اختیار داشته باشد.
تولید داخلی بدون صادرات، به سقف بازار ایران میرسد
جلالپور با اشاره به تلاشهای جدید برای تولید ماشینآلات و یراقآلات در داخل کشور میگوید امروز فعالانی در هر دو حوزه مشغول کار هستند و این روند میتواند وابستگی صنعت به واردات را کاهش دهد.
اما به اعتقاد او، اگر قرار باشد سرمایهگذاریهای بزرگتری در این بخش انجام شود، بازار داخلی بهتنهایی کافی نیست.
ساختار صادرات به بازارهای جهانی
دبیر انجمن تولیدکنندگان در و پنجره یوپیویسی، در ارتباط با صادرات به بازار اوراسیا و کشورهای مستقل مشترکالمنافع گفت:
روابط ایران با این کشورها مناسب است و در صورت تولید کالای باکیفیت، بازار برای محصولات ایرانی وجود دارد. ایران در حال حاضر نیز به اوراسیا، کشورهای مستقل مشترکالمنافع، عراق و افغانستان صادرات دارد.
اما مشکل اصلی، از نگاه جلالپور، شکل و ساختار این صادرات است.
او معتقد است بخش قابلتوجهی از صادرات ایران همچنان به خریدهای موردی محدود میشود؛ یعنی مشتری خارجی محصولی را از ایران خریداری میکند و با خود میبرد، بدون آنکه یک ساختار تجاری پایدار پشت این مبادله وجود داشته باشد.
به گفته او، صادرات حرفهای نیازمند ایجاد دفاتر تجاری و بازرگانی در کشورهای هدف، برقراری ارتباطات مستمر بینالمللی و شکلگیری یک شبکه مشخص تجاری است؛ در غیر این صورت نمیتوان آمار صادراتی منظم و قابل اتکایی ارائه کرد.
در بخش پایانی برنامه، دکتر مهدی کریمی تفرشی با جمعبندی مباحث مطرحشده، بر ضرورت تقویت دیپلماسی اقتصادی تأکید کرد.
او معتقد است سفارتخانههای ایران در کشورهای مختلف، در کنار سفیران سیاسی، به سفیران یا نمایندگان اقتصادی و بازرگانی نیز نیاز دارند؛ افرادی که مأموریتشان حمایت از کارآفرینان، تولیدکنندگان و بازرگانان ایرانی باشد.
دیدگاه خود را بنویسید