پروفسور سیدحسن امین
بهانه این کلام نشر کتابی با عنوان «عرفان زیسته در اشعار بسمالله شریفی» است که از من خواستند بر آن مقدمه و تقریظی بنویسم. نویسنده کتاب اهل ازبکستان است، سوژه کتاب اهل افغانستان است و البته من ایرانیام. همین نکته برای اهمیت این گونه همکاریهای! فرهنگی کافی است.
موضوع کتاب، توصیف، بررسی و تحلیل ابعاد عرفانی احوال و آثار دکتر بسمالله شریفی از چهرههای موفق و خدوم فرهنگ و ادب و مؤسس و دبیرکل اجرایی بنیاد جهانی سخنگستران سبزمنش است. زرینه رحمت آوه درخشان نویسنده و پژوهنده توانای ازبکستانی یا اوزبیکستانی این کتاب، پیش از این نیز کتابی در خصوص احوال و آثار و خدمات فرهنگی و ادبی این چهره فرهنگی پرتلاش و تأثیرگذار افغانستانی نوشته و منتشر کرده بود که به جای خود مطلوب و محبوب واقع شد، اما کتاب حاضر به عقیده من تخصصیتر و منسجمتر و سودمندتر است.
نویسنده کتاب «عرفان زیسته در اشعار بسم الله شریفی» فراتر از موضوع تعریفشده به ظاهر فردمحور، با سعه صدر و حوصله، کلیات بسیار دیگری در زمینه مباحث عرفانی را بهطور مستند و با ارجاع به منابع آبرومند بر قلم آورده است و در حقیقت آنچه را که خواننده و جوینده چنین کتابی لازم دارد، در این متن آماده کرده و در اختیار مطالعهکنندگان قرارداده است. برای مثال، عرفان را تعریف کرده، اقسام نظری و عملی آن را تبیین کرده و در نهایت تجارب عرفانی و معنوی سوژه خود را مخصوصا با تفسیر اشعار و بررسی آثار و اسفار وی ارائه داده است.
زبان فارسی، نه تنها یکی از مهمترین زبانهای کلاسیک جهان بلکه در پیوند با عرفان (موضوع این کتاب)، زبان اول جهان اسلام از اندونزی تا مصر است. قدمای ما در سیر صعودی سلوک معنوی سالکان طریقت از قول پیامبر اسلام میگفتند: شریعت گفتار، طریقت احوال و حقیقت آمال و آرزوی نهایی انسان است: الشریعه اقوالی و الطریقه احوالی و الحقیقه رأس مآلی.
به قول عرفا ما هفت مرحله و هفت وادی سلوک داریم تا طالب صادق این مراتب و سالک این مسالک و سائر این منازل و مراحل بتواند در پایان راه به کمال معرفت دست یابد. به فرموده مولانا: هفت شهر عشق را عطار گشت، یا: از مقامات تبتل تا فنا/ پله پله تا ملاقات خدا
استاد ما علامه حسنزاده آملی در درس اسفار حتی هفت خوان رستم در شاهنامه فردوسی را بر همین هفت شهر عشق یا مراتب سیر و سلوک معنوی تأویل فرمود و من همان پنجاه سال پیش طی یادداشتی این مطلب را مکتوب کردم که استاد دکتر پرویز خانلری آن را در مجله سخن چاپ کرد.
من به انگلیسی کتابی با عنوان معنویت در اسلام: پرترهای از تصوف Spiritually in Islam: A Portrait of Sufism نوشتهام و به فارسی نیز کتابی در تاریخ تصوف و در حقیقت در تأمین و تکمیل تاریخ تصوف دکتر قاسم غنی دارم که اولی در انگلستان و دومی در ایران چاپ شده است. کتاب «وحدت وجود در فلسفه و عرفان» من نیز در عرفان نظری چندین بار چاپ شده است. افزون بر آن در عرفان عملی هم در طول عمر هفتاد و هفت سالهام نه تنها بسیاری از مشاهیر اهل معرفت اعم از شیعه و سنی را در جهان اسلام از نزدیک دیدهام، بلکه در مقام یک محقق دغدغهمند معرفتگرا در زمینه مطالعات تطبیقی ادیان از زمان دانشجویی در گلاسگو عضو مؤسس و نماینده مسلمانان در حرکت بینالادیان بینالملل Interfaith International بودهام و لذا موضوع این کتاب را خوب میشناسم و چنین مطالعاتی را مخصوصا در دنیای کنونی که به شدت از معنویت، اخلاق و عرفان عملی فاصله گرفته است، ارج مینهم و اگر با زیادهگوییهای داعیهداران سودجو و مردمفریب که به قول حافظ صوفی نهاد دام و سر حقه باز کرد، آلوده نشود، به حال جامعه سودمند میدانم.
گزارش این مختصر از پیشینه معرفتی خود را به این دلیل بیان کردم که بگویم در داوری در این زمینهها فاقد صلاحیت نیستم. آری به عقیده من، برجستهترین شاخصه عرفان زیسته بسمالله شریفی که من در سالهای اخیر از نزدیک شاهد و ناظر احوال او بودهام، این است که این عزیز طی این چند سال خواسته و توانسته است، اندیشهها و تفکرات فردی خود را به سطح جمعی و تجربههای دینی، معرفتی و عرفانی خصوصی خود را به حوزه اجتماعی منتقل کند و از این رهگذر به رشد و توسعه اجتماعی، فرهنگی، ادبی و عرفانی بیشتر و ژرفتری در گستره وسیع تمدنهای مشترک فارسیزبانان جهان کمک کند. ایجاد ارتباط و ترویج مشارکت فرهنگی، ادبی، هنری بین گویشوران زبان فارسی در ۳۳ کشور جهان از سوی یک نهاد مردمی و یک سازمان مردمنهاد به نام بنیاد جهانی سبزمنش کار کوچکی نیست.
از نگاه من سوژه این کتاب بسمالله شریفی، مصداق مجسم این سروده سعدی شیرازی است که:
صاحبدلی به مدرسه آمد ز خانقاه/ بشکست عهد صحبت اهل طریق را
گفتم میان عالم و عابد چه فرق بود؟/ تا اختیار کردی از آن این طریق را
گفت آن گلیم خویش به در میبرد ز آب/ وین سعی میکند که بگیرد غریق را
برای بسمالله شریفی عزیز سوژه این کتاب و زرینه رحمت آوه درخشان نویسنده ارجمند این کتاب و نیز تکتک اعضای خانواده بزرگ «بنیاد جهانی سخن گستران سبزمنش» و خوانندگان این گونه آثار، از جهت عرفان نظری، ازدیاد آگاهی و معرفت و از جهت عرفان عملی، سعادت و توفیق خدمت، مسألت دارم./آسیانیوز
دیدگاه خود را بنویسید