یادداشت

دکتر عبدالمجید ارفعی، پژوهشگر برجسته‌ زبان‌های باستانی و نامدارترین مترجم ایرانی استوانه کوروش کبیر ـ معروف به منشور حقوق بشر ـ هم چهارشنبه ششم اسفند ۱۴۰۴ در ۸۶ سالگی از رنج بیماری ریوی رها شد. کتاب او را که همان ترجمه منشور کورش از انتشارات فرهنگستان هنرقبل از انقلاب بود، سال‌ها پیش، از دکتر فریده معتکف مدیر انجمن ایران‌شناسی قدیم هدیه گرفتم. دستخط دکتر معتکف بر صفحه اول کتاب را در ماهنامه حافظ چاپ کرده‌ام.‌

از مزرعه تا قفسه فروشگاه، داستان اقتصاد واقعی روایت می‌شود. داستانی که در آن پرسش اصلی این نیست که چه میزان تولید کرده‌ایم، بلکه این است که چه میزان «ارزش» خلق کرده‌ایم. سال‌هاست اقتصاد ایران، به‌ویژه در حوزه منابع طبیعی و کشاورزی، با پدیده خام‌فروشی مواجه بوده است، پدیده‌ای که در ظاهر ساده و کم‌هزینه به نظر می‌رسد، اما در واقع به معنای واگذاری بخش عمده‌ای از سود و فرصت‌های اشتغال به حلقه‌های بعدی زنجیره است.

در انقلاب فرانسه، پول دیگر تنها وسیله خرید نبود؛ تبدیل شد به نمادی از آشفتگی اقتصادی، بی‌اعتمادی مردم و فشارهای اجتماعی که زندگی روزمره را مختل کرد. تجربه آسینیـا نشان داد حتی ابزارهایی با پشتوانه واقعی، بدون مدیریت درست می‌توانند به بحرانی گسترده و طولانی‌مدت تبدیل شوند.

وقتی پول ملی دیگر ارزشی برای خرید یک تکه نان یا بطری آب نداشت، زندگی میلیون‌ها ونزوئلایی به کابوسی تبدیل شد که هر روز تکرار می‌شد. هر صبح مردم با امیدی کم‌رنگ به بازار می‌رفتند و عصر همان روز می‌دیدند پولشان مثل برف در آفتاب ذوب شده است. تجربه بولیوار ونزوئلا یکی از سخت‌ترین و طولانی‌ترین بحران‌های تورمی در تاریخ معاصر بود که ریشه در سیاست، اقتصاد و ساختار اجتماعی داشت و زندگی روزمره را به چالش کشید.